Do koncepcji dramatu muzycznego Wagner dołączył myśl o nowym brzmieniu orkiestry. Chciał wzmocnić i urozmaicić barwę instrumentów dętych blaszanych. Wszystko zaczęło się mniej więcej w 1853 roku, kiedy pracował nad operą Złoto Renu.

W partyturze wprowadził kwartet, który nazwał tubami. Początkowo motyw Valhalli w tej operze grały puzony, jednak w późniejszym czasie przyporządkował go właśnie tubom wagnerowskim. Prawdopodobnie chciał uzyskać brzmienie rogu nordyckiego z epoki brązu1. Zależało mu na brzmieniu i barwie pomiędzy waltornią a puzonem. Sam pomysł powstania nowego instrumentu budził wiele kontrowersji i nie spotkał praktycznie żadnego uznania w całych Niemczech. Wagnerowi bardzo zależało na zbudowaniu nowego instrumentu i używał wszystkich możliwych sposobów, aby doprowadzić do jego powstania. Inspiracją były dla niego orkiestry wojskowe, w których grano na odpowiednikach waltorni - bugle hornach, saxhornach, eufonium oraz innych odmianach instrumentów dętych blaszanych. Nie ma żadnej potwierdzonej wersji, który z tych instrumentów zainspirował Wagnera najbardziej. Manufaktury produkowały według własnych pomysłów i obliczeń, więc praktycznie każdy instrument mógł wyglądać inaczej. Dlatego nie można jasno określić, któremu „zawdzięczamy” powstanie tuby wagnerowskiej. Pierwszymi instrumentami, które przypominają wyglądem tubę wagnerowską były ofiklejda i bombardon. Są to instrumenty z początku XIX wieku.

ofiklejda bombardon sakshorn altowy sakshorn tenorowy
ofiklejda bombardon sakshorn altowy sakshorn tenorowy
bugle horn sakshorn barytonowy eufonium
bugle horn sakshorn barytonowy eufonium

Antoine Joseph SaxW 1853 roku kompozytor zlecił zbudowanie instrumentu według własnego pomysłu Antoine'owi Josephowi Saxowi. Był to belgijski budowniczy instrumentów znany z przede wszystkim z faktu, iż wynalazł i opatentował saksofon. Usystematyzował także i ujednolicił wszystkie instrumenty dęte blaszane budowane przez różnych konstruktorów pod ogólną nazwą saxhorny2. Niestety Wagner nie był zadowolony z projektu konstrukcji. Uważał, że instrument zbudowany przez Saxa był za mały. Franz Strauss, ojciec Ryszarda, wybitny waltornista tamtej epoki, pomagał przy oględzinach tego instrumentu3. Król Ludwig II, który był patronem Wagnera zażyczył sobie, aby wystawienie Złota Renu zbiegło się z jego urodzinami w sierpniu 1869 roku. Kompozytor nie był gotowy do wykonania dzieła w tym terminie. Przede wszystkim zależało mu na dokończeniu budowy własnego instrumentu. Nawiązał kontakt z manufakturą C.W. Moritz w Berlinie. W 1870 roku Wagner dopisał 11 stron do partytury Złota Renu z nowymi partiami tub wagnerowskich. Cała partytura z poprawkami została wydana dopiero w 1873 roku. Pierwszy raz został wprowadzony podział na dwie tuby tenorowe in B oraz dwie basowe in F. Podobny zabieg zastosował kompozytor w partyturze Walkirii. Partie tenorowej tuby były zapisane in E a basowej in B, ze względu na łatwość odczytania nut. Było to pierwsze zastosowanie transpozycji w partii tub. W późniejszym okresie było wiele kontrowersji odnośnie transpozycji tych instrumentów. Wagner wolał, żeby tuba tenorowa była zapisywana in E, basowa in B. Natomiast kopista Wagnera a zarazem waltornista Hans Richter wolał układ in B dla tenorowej i in F dla basowej. W listopadzie 1874 roku zostały zamówione i wyprodukowane pierwsze tuby wagnerowskie. Stworzył je monachijski konstruktor Georg Ottensteiner, wykształcony w Paryżu. Budował on instrumenty na podstawie teorii i projektów Saxa.

tuba wagnerowska B tuba wagnerowska F tuba wagnerowska F/B
 tuba B  tuba F  tuba F/B
firmy Engelberg Schmid

Pierwszy raz zabrzmiały tuby 1 marca 1875 roku. Pierwszymi tubistami byli: Alois Schantl, Michael Pichler, Franz Nittmann i Wilhelm Kleineck. Wagner czekał aż 22 lata na urzeczywistnienie swojego pomysłu o nowym brzmieniu. W 1876 roku na premierowym wykonaniu Pierścienia Nibelunga na tubach wagnerowskich zagrali: Theodor Methfessel, Ernst Schmidt, Richard Dechandt i Karl Mullich. W 1877 roku manufaktura Moritza dostarczyła nowy komplet tub. Producent nazwał je Horn Tubas. Wcześniej instrumenty te nazywane były także Ring – Tuben, Nibelungen – Tuben, Bayreuth - Tuben4. W 1890 roku swoje tuby zaprezentowała firma Alexander. Projekt okazał się najbardziej udany i przez długie lata wykorzystywano jedynie tuby właśnie firmy Alexander. Zapoczątkowało to masowe produkcje tub przez inne manufaktury i przyczyniło się do traktowania tuby wagnerowskiej jako standardowego instrumentu orkiestry symfonicznej. W latach dwudziestych XX w. produkcję tych instrumentów prowadziły już takie firmy jak: Alexander (Mainz), Eschenbach (Drezno), Knopf (Markneukirchen), Kruspe (Erfurt), C.W. Moritz (Berlin), Pierieng (Adorf), Schmidt (Berlin – Weimar)5.

Łukasz Łacny

artykuł jest częścią pracy magisterskiej
Historia powstania, budowa oraz zastosowanie
tuby wagnerowskiej w twórczości symfonicznej
wybranych kompozytorów
1 http://www.wagner-tuba.com/wagnertuba_melton/vision.htm
2 http://pl.wikipedia.org/wiki/Adolphe_Sax
3 http://www.wagner-tuba.com/wagnertuba_melton/vision.htm
4 http://www.draeseke.org/essays/wmtuba.htm
5 http://www.wagner-tuba.com/wagnertuba_melton/wagners_heirs.htm



Podziel się tą informacją, jeśli uważasz że jest ciekawa




Polecamy także:






Translator

Reklama

Biografie

Karl Stiegler

Karl Stiegler
1876-1932